Brancusi at Bozar

EUROPALIA ROMANIA pakt uit met een prestigieuze tentoonstelling over 

Constantin Brancusi (1876-1957)

de meest invloedrijke beeldhouwer van de twintigste eeuw. 

Het is de allereerste keer dat er in Brussel een expo aan Brancusi wordt gewijd – de laatste solotentoonstelling vond bijna 25 jaar geleden plaats in Parijs.
Brancusi is een sleutelfiguur in de kunstgeschiedenis. Hij wordt een pionier van het modernisme genoemd.

"Het begin van de wereld": de zuivere vorm

Een ander vaak terugkerend thema in het werk van Brancusi is het liggende eivormige hoofd. In 1908 stemt hij per uitzondering toe om een portret te maken van barones Renée Irana Franchon. Hij probeert eerst nog min of meer een gelijkend portret te maken, maar hij is niet tevreden. Dan komt hij op het idee om het hoofd neer te leggen, de hals weg te laten en maar een paar gelaatstrekken over te houden. "De slapende muze" is geboren 

Slapende Muze

 Constantin Brancusi heeft zich nooit begeven in de kringen van de futuristische beweging. Toch heeft veel van zijn werk de typische dynamische en mechanische eigenschappen, die kenmerkend zijn voor het futurisme. 

In plaats daarvan liet de kunstenaar zich inspireren door primitieve Afrikaanse beelden en traditionele Roemeense volkskunst. Zo onderscheidt hij zich ook duidelijk van de Italiaanse futuristen, die hun blik vooral op de toekomst hadden gericht.

"De kus": onafhankelijkheidsverklaring

Brancusi krijgt vrij snel voet aan de grond als beeldhouwer in Parijs. Hij kan de aandacht trekken van Auguste Rodin, die op dat moment wereldvermaard is voor zijn zwierige, natuurgetrouwe beelden. Hij mag in het atelier van Rodin gaan werken, maar hij blijft niet lang. Brancusi wil zijn eigen visie uitwerken en dat kan niet in de schaduw van een artistieke reus. Hij heeft er genoeg van om zijn werken eerst waarheidsgetrouw te boetseren naar model en dan af te gieten in brons of uit te kappen. Hij wil direct het blok steen te lijf gaan. 

Hoofdje van de Eerste stap (eerste schreeuw)

"De vis": beweging vatten in steen en brons

Naast mensen vormen ook vissen en vogels een belangrijke inspiratiebron voor Brancusi. Ze staan centraal in zijn zoektocht naar het vatten van beweging. Over zijn afbeeldingen van een vis zei Brancusi: "Als ik zijn vinnen, zijn ogen en zijn schubben had weergegeven, zou ik hem laten stoppen met bewegen, zodat ik maar een fractie van de werkelijkheid zou weergeven. Ik heb een glimp willen laten zien van zijn ziel." De vissen die Brancusi maakt in steen en brons kunnen ook letterlijk bewegen, want ze zijn verbonden met hun sokkel door een staafje dat kan ronddraaien.

Als het om beweging gaat is een van zijn topstukken "Leda" (1926), een bronzen beeld van een gestileerde zwaan. Het werk stond permanent in het atelier van Brancusi. 

Als er bezoek kwam, liet hij het ronddraaien, waardoor er een adembenemend lichtspel ontstond. 

De interactie tussen zijn werk en de ruimte, vond hij heel belangrijk. 

Hij maakte veel gebruik van glanzende oppervlakten om zo de ruimte te laten weerspiegelen in het werk en het licht te laten weerkaatsen. 

Op de tentoonstelling in Bozar wordt het werk gepresenteerd samen met een film waarin het beweegt.

Danaïde

Een Muze

 

De beeldhouwkunst van Constantin Brâncuși vat de suggestie van lichtheid, helderheid en transparantie in een vaste materie. Zijn werk verkent het spanningsveld tussen het concrete en het abstracte, tussen een horizontale verankering en een verticale beweging. 

Vanuit deze intuïtie creëerde Anne Teresa De Keersmaeker een choreografisch object waarin de vormen van Brâncuși weerklinken. Door het voortdurende spel tussen de materialiteit van het lichaam en het streven naar een etherische kwaliteit, ademt de beweging dezelfde lichte, heldere zwaarte die zo kenmerkend is voor Brâncuși’s kunst, modern en tegelijkertijd verwant aan eeuwenoud ambachtschap.

  

 























According to Constantin Brancusi’s own testimony, his preoccupation with the image of the bird as a plastic form began as early as 1910. With the theme of the Maiastra (1910–18), he initiated a series of about thirty sculptures of birds.

The word maïastra means “master” or “chief” in Brancusi’s native Romanian, but the title refers specifically to a magically beneficent, dazzlingly plumed bird in Romanian folklore. Brancusi’s mystical inclinations and his deeply rooted interest in peasant superstition make the motif an apt one. The golden plumage of the Maiastra is expressed in the reflective surface of the bronze; the bird’s restorative song seems to issue from within the monumental puffed chest, through the arched neck, out of the open beak. The heraldic, geometric aspect of the figure contrasts with details such as the inconsistent size of the eyes, the distortion of the beak aperture, and the cocking of the head slightly to one side. The elevation of the bird on a saw-tooth base lends it the illusion of perching. The subtle tapering of form, the relationship of curved to hard-edge surfaces, and the changes of axis tune the sculpture so finely that the slightest alteration from version to version reflects a crucial decision in Brancusi’s development of the theme.

Het meest beroemde werk van Brancusi is wellicht Vogel in de ruimte, waarvan hij tussen 1923 en 1940 ongeveer vijftien versies maakte. Het beeld heeft niet letterlijk een vogelachtige vorm, het moet eerder gezien worden als een poëtische vertolking van de gestroomlijnde opgaande beweging van het vliegen. 

Sculpturen zoals deze zien eruit alsof ze machinaal zijn vervaardigd. Dit zorgvuldig gladgepolijste beeldhouwwerk is echter volledig handwerk.